او تا آنجا جنگ را محكوم كرده و آن را تقبيح مىنمود كه حتى از تنگ‌ترين و محدودترين راه‌هاى آن ، كه دعوت به مبارزه و نبرد بود ، نهى مىكرد و مىگفت : « هرگز كسى را به‌مبارزه نخوانيد » . و شايد آن‌كس كه درباره على به‌مطالعه بپردازد ، مىبيند كه او بسيارى از اخلاق مردم و كارهاى دنيا را تقبيح مىكند . نخستين چيزى را كه در اخلاق بد مىشمارد و آن را سرزنش مىكند ، تمايل به آشوب و كشتار و خونريزى است ، و از كارهاى دنيا ، در نظر وى چيزى زشت‌تر از جنگ نبود و او را ناراحت نمىساخت و آنگاه كه مىخواهد بدىهاى دنيا را بگويد ، مىگويد : « دنيا ، خانه جنگ و چپاول و غارتگرى است » ! . جنگ به همان اندازه كه موجب از بين رفتن حق است ، باعث تقويت باطل نيز مىگردد و آن را نگه مىدارد . در مذهب على ، آسمان و زمين براساس حق به‌وجود آمده و بر پايهء حقيقت استوارند . و « حق » عامل برترى انسان و پايدارى جامعه و سعادت دنيا مىگردد ، ولى باطل ، جامع همه زشتىها و پستىهاست . و اگر مسئله از اين قرار باشد ، ارزش جنگ به هر حسابى كه ارزيابى كنيد ، چگونه خواهد بود ؟ جنگ بدون شك جامع پستىهاست : « براى آنكه جنگ اگر روى آورد ، موجب دگرگونى گردد » يعنى مقام باطل بالا رود و صداى حق پايين مىآيد و خاموش مىشود ! و اگر صلح همان حق باشد ، در آن صورت : « آن كس كه بر حق تجاوز كند ، ايمان خود را از دست مىدهد » ! اين اساس نظريه على درباره جنگ است ، و البته هيچ جاى تعجب و شگفتى نيست ، زيرا كه با ايمان عميق وى به آزادى و اعتماد او به